دکتر کاظم محقق

یبوست

 

 

یبوست مزمن حرکات روده ای کم یا دفع مشکل مدفوع است که برای چندین هفته یا بیشتر ادامه دارد.

یبوست به طور کلی به دفع مدفوع کمتر از سه بار در هفته گفته می شود.

اگرچه یبوست های گاه به گاه بسیار رایج است ، اما برخی از افراد یبوست مزمن را تجربه می کنند که می تواند توانایی آنها در انجام کارهای روزمره را مختل کند. یبوست مزمن همچنین می تواند باعث فشار آوردن بیش از حد افراد به منظور دفع مدفوع شود.

درمان یبوست مزمن تا حدودی به علت اصلی بستگی دارد. با این حال ، در بعضی موارد ، هرگز علتی پیدا نمی شود.

 

علائم

علائم و نشانه های یبوست مزمن عبارتند از:

  • دفع کمتر از سه بار مدفوع در هفته
  • داشتن مدفوع گلوله ای یا سفت
  • فشار آوردن برای داشتن حرکات روده
  • احساس کنید که در راست روده شما انسدادی وجود دارد که از حرکات روده جلوگیری می کند
  • احساس اینکه انگار نمی توانید مدفوع را کاملا از راست روده خالی کنید
  • نیاز به کمک برای تخلیه راست روده ، مانند استفاده از دست برای فشار دادن شکم و استفاده از انگشت برای برداشتن مدفوع از رکتوم

اگر طی سه ماه گذشته دو یا چند مورد از این علائم را تجربه کرده باشید ، یبوست ممکن است مزمن تلقی شود.

 

چه موقع به پزشک مراجعه کنیم

در صورت تغییر غیرقابل توجیه و مداوم در عادات روده ، از پزشک خود وقت بگیرید.

 

علل

یبوست معمولاً هنگامی اتفاق می افتد که محتویات روده یا مدفوع به کندی در دستگاه گوارش حرکت می کند یا نمی تواند به طور موثر از رکتوم پاک شود ، که این امر باعث سفت و خشک شدن مدفوع می شود. یبوست مزمن دلایل زیادی دارد.

 

انسداد در روده بزرگ یا راست روده

انسداد در روده بزرگ یا راست روده ممکن است حرکت مدفوع را کند یا متوقف کند. علل آن عبارتند از:

  • پارگی های ریز در پوست اطراف مقعد (شقاق مقعدی)
  • انسداد روده
  • سرطان روده بزرگ
  • باریک شدن روده بزرگ (تنگی روده)
  • دیگر سرطان های شکم که به روده بزرگ فشار می آورد
  • سرطان رکتوم
  • برآمدگی راست روده از دیواره پشت واژن (رکتوسل)

 

مشکلات مربوط به اعصاب اطراف روده بزرگ و راست روده

مشکلات عصبی می تواند بر اعصابی تأثیر بگذارد که باعث انقباض عضلات روده بزرگ و راست روده می شوند و مدفوع را از طریق روده حرکت می دهند. علل عبارتند از:

  • آسیب به اعصابی که عملکردهای بدن را کنترل می کنند (نوروپاتی اتونوم)
  • ماتیپل اسکلروزیس
  • بیماری پارکینسون
  • آسیب نخاعی
  • سکته

 

مشکل در عضلات مربوط به دفع

مشکلات مربوط به عضلات لگنی دخیل در ایجاد حرکات روده ای ممکن است باعث یبوست مزمن شود. این مشکلات ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • عدم توانایی در شل کردن عضلات لگن برای امکان اجابت مزاج (آنیسموس)
  • عضلات لگنی که شلی و انقباض را به درستی هماهنگ نمی کنند (دیس سینرژی)
  • ضعف عضلات لگن

 

مشکلاتی که بر هورمون های بدن تأثیر می گذارد

هورمون ها به تعادل مایعات در بدن کمک می کنند. بیماری ها و شرایطی که تعادل هورمون ها را برهم می زند ممکن است منجر به یبوست شوند ، از جمله:

  • دیابت
  • غده پاراتیروئید بیش فعال (هایپر پاراتیروئیدیسم)
  • بارداری
  • تیروئید کم کار (کم کاری تیروئید)

 

عوامل خطر

عواملی که ممکن است خطر ابتلا به یبوست مزمن را افزایش دهند عبارتند از:

  • سن بالاتر
  • مونث بودن
  • کم آبی بدن
  • داشتن رژیم کم فیبر
  • انجام فعالیت بدنی کم یا بدون فعالیت بودن
  • مصرف برخی از داروها ، از جمله داروهای آرامبخش ، مسکن های اوپیوئیدی ، برخی از داروهای ضد افسردگی یا داروهای کاهنده فشار خون
  • داشتن یک مشکل اعصاب و روان مانند افسردگی یا اختلال خوردن

 

عوارض

عوارض یبوست مزمن عبارتند از:

  • تورم وریدهای مقعد (بواسیر). فشار آوردن برای داشتن دفع ممکن است باعث تورم در وریدهای داخل و اطراف مقعد شود.
  • پاره شدن پوست مقعد (شقاق مقعدی). مدفوع بزرگ یا سفت می تواند باعث ایجاد پارگی های ریز در مقعد شود.
  • مدفوعی که قابل دفع نیست (فشردگی مدفوع). یبوست مزمن می تواند باعث تجمع مدفوع سفت شده در روده ها شود.
  • روده ای که از مقعد بیرون می زند (پرولاپس رکتوم). زور زدن برای داشتن حرکات روده ای می تواند باعث کشیدگی و بیرون زدگی روده از مقعد شود.

 

پیشگیری

موارد زیر می تواند به شما در جلوگیری از ابتلا به یبوست مزمن کمک کند.

  • مقدار زیادی غذای پر فیبر از جمله بنشن ، سبزیجات ، میوه ها ، غلات سبوس دار و سبوس را در رژیم غذایی خود بگنجانید.
  • غذاهای با مقادیر کم فیبر مانند غذاهای فرآوری شده و لبنیات و فرآورده های گوشتی را کمتر مصرف کنید.
  • به مقدار زیاد مایعات بنوشید.
  • تا آنجا که ممکن است فعال باشید و سعی کنید به طور منظم ورزش کنید.
  • سعی کنید استرس را کنترل کنید.
  • تمایل به دفع مدفوع را نادیده نگیرید.
  • سعی کنید یک برنامه منظم برای حرکات روده خصوصاً بعد از غذا ایجاد کنید.
  • اطمینان حاصل کنید که کودکانی که شروع به خوردن غذاهای جامد می کنند مقدار زیادی فیبر در رژیم غذایی خود دارند.

 

تشخیص

علاوه بر یک معاینه فیزیکی بدن و یک معاینه دیجیتال مقعد ، پزشکان از آزمایشات و روش های زیر برای تشخیص یبوست مزمن استفاده می کنند و سعی می کنند علت را پیدا کنند:

  • آزمایش خون. پزشک شما به دنبال یک بیماری سیستمیک مانند تیروئید کم کار (کم کاری تیروئید) یا سطح کلسیم بالا خواهد بود.
  • اشعه ایکس. اشعه ایکس می تواند به پزشک کمک کند تا تشخیص دهد روده مسدود است و آیا مدفوع در کل روده بزرگ وجود دارد یا خیر.
  • معاینه روده بزرگ و پایین روده بزرگ یا سیگموئید (سیگموئیدوسکوپی). در این روش ، پزشک یک لوله انعطاف پذیر و دارای منبع نور را وارد مقعد می کند تا رکتوم و قسمت تحتانی روده بزرگ را بررسی کند.
  • معاینه راست روده و کل روده بزرگ (کولونوسکوپی). این روش تشخیصی به پزشک اجازه می دهد تا کل روده بزرگ را با یک لوله انعطاف پذیر و مجهز به دوربین بررسی کند.
  • ارزیابی عملکرد عضلات اسفنکتر مقعدی (مانومتری آنورکتال). در این روش ، پزشک یک لوله باریک و قابل انعطاف را به مقعد و راست روده وارد می کند و سپس یک بالون کوچک را در نوک لوله باد می کند. سپس دستگاه از طریق عضله اسفنکتر به عقب کشیده می شود. این روش به پزشک اجازه می دهد تا هماهنگی ماهیچه هایی را که برای حرکت روده از آن استفاده می شود اندازه گیری کند.
  • ارزیابی سرعت عضله اسفنکتر مقعدی (آزمایش خارج کردن بالون). این آزمایش که اغلب همراه با مانومتری آنورکتال مورد استفاده قرار می گیرد ، مدت زمانی را که برای بیرون کشیدن یک بالون پر از آب و قرار دادن آن در راست روده خود نیاز دارید، اندازه گیری می کند.
  • ارزیابی میزان حرکت غذا از طریق روده بزرگ (مطالعه ترانزیت روده بزرگ). در این روش ، شما کپسولی را که حاوی یک نشانگر رادیواوپک یا یک دستگاه ضبط بی سیم است ، می بلعید. پیشرفت کپسول در طول روده بزرگ طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت ثبت می شود و در اشعه ایکس قابل مشاهده است.

در بعضی موارد، شما ممکن است غذایی فعال شده با رادیوکربن بخورید و یک دوربین خاص پیشرفت آن را ثبت کند (سینتیگرافی). پزشک به دنبال نشانه های اختلال عملکرد عضلات روده و میزان حرکت غذا در روده بزرگ خواهد بود.

  • عکسبرداری با اشعه ایکس از راست روده هنگام دفع (دیفه کو گرافی). در طی این روش ، پزشک یک خمیر نرم ساخته شده از باریم را به راست روده وارد می کند. سپس خمیر باریم مانند مدفوع دفع می شود. باریم در عگسبرداری با اشعه ایکس دیده می شود و ممکن است پرولاپس یا مشکلات عملکردی عضلات و مشکلات هماهنگی عضلات را نشان دهد.
  • ام آر آی دیفه کو گرافی. در طی این روش ، همانند دیفه کو گرافی باریم ، پزشک ژل حاجب را در راست روده قرار می دهد. سپس ژل دفع می شود. اسکنر MRI می تواند عملکرد عضلات مدفوع را ثبت و ارزیابی کند. این آزمایش همچنین می تواند مشکلاتی را که می تواند باعث یبوست شود مانند رکتوسل یا پرولاپس رکتوم تشخیص دهد.

 

درمان

درمان یبوست مزمن معمولاً با تغییر در رژیم غذایی و سبک زندگی به منظور افزایش سرعت حرکت مدفوع در روده ها آغاز می شود. اگر این تغییرات کمکی نکرد ، پزشک ممکن است داروها یا جراحی را توصیه کند.

 

تغییر در رژیم غذایی و سبک زندگی

پزشک شما ممکن است تغییرات زیر را برای رفع یبوست به شما توصیه کند:

  • مصرف فیبر خود را افزایش دهید. افزودن فیبر به رژیم غذایی باعث افزایش وزن مدفوع و سرعت عبور آن از روده می شود. به تدریج هر روز میوه ها و سبزیجات تازه بیشتری مصرف کنید. نان و غلات سبوس دار را انتخاب کنید.

پزشک شما ممکن است میزان مشخصی فیبر (از لحاظ وزنی) را برای مصرف روزانه توصیه کند. به طور کلی ، برای هر ۱۰۰۰ کالری رژیم غذایی روزانه ، ۱۴ گرم فیبر را در نظر بگیرید.

افزایش ناگهانی مقدار فیبر مصرفی می تواند باعث نفخ و گاز شود ، بنابراین به آرامی شروع کنید و طی چند هفته به هدف خود برسید.

  • بیشتر روزهای هفته ورزش کنید. فعالیت بدنی فعالیت عضلانی روده شما را افزایش می دهد. سعی کنید به ورزش کردن در بیشتر روزهای هفته عادت کنید. اگر قبلاً ورزش نکرده اید ، با پزشک خود درمورد اینکه آیا از سلامتی کافی برای شروع یک برنامه ورزشی برخوردار هستید ، صحبت کنید.
  • تمایل به اجابت مزاج را نادیده نگیرید. برای اجابت مزاج وقت بگذارید و به خودتان فرصت کافی برای انجام حرکات روده ای بدون حواس پرتی و احساس عجله را بدهید.

 

ملین ها

چندین نوع ملین وجود دارد. هرکدام تا حدی نسبت به هم متفاوت عمل می کنند تا حرکات دفع راحت تر شود. موارد زیر بدون نسخه در دسترس هستند:

  • مکمل های فیبری. مکمل های فیبری به صورت کلی مدفوع را حجیم می کنند. مدفوع حجیم، نرمتر و راحت تر دفع می شود. مکمل های فیبری شامل پسیلیوم، پلی کربوبوفیل کلسیم و متیل سلولز هستند.
  • محرک ها. محرک ها از جمله بیزاکودیل و سنوزیدها باعث انقباض روده می شوند.
  • اسموتیک. ملین های اسموتیکی با افزایش ترشح مایعات از روده و کمک به تحریک حرکات روده به حرکت مدفوع در روده بزرگ کمک می کنند. به عنوان مثال می توان به هیدروکسید منیزیم خوراکی (شیر منیزیم) ، سیترات منیزیم، لاکتولوز و پلی اتیلن گلیکول اشاره کرد.
  • روان کننده ها. روان کننده هایی مانند روغن های معدنی باعث می شوند مدفوع به راحتی از طریق روده بزرگ حرکت کند.
  • نرم کننده های مدفوع. نرم کننده های مدفوع مانند سدیم دوکوزات و کلسیم دوکوزات با برداشت آب از روده ها مدفوع را مرطوب می کنند.
  • تنقیه ها و شیاف ها. تنقیه آب شیر با یا بدون صابون می تواند برای نرم شدن مدفوع و ایجاد دفع مفید باشد. شیاف های گلیسیرین یا بیساکودیل نیز با ایجاد حالت روان کنندگی و تحریک به حرکت مدفوع به خارج از بدن کمک می کنند.

سایر داروها

اگر داروهای بدون نسخه به یبوست مزمن کمک نکنند ، پزشک ممکن است دارویی را با نسخه تجویز کند ، خصوصاً اگر سندرم روده تحریک پذیر وجود داشته باشد:

  • داروهایی که آب را به روده های شما می کشند. تعدادی از داروهای نسخه ای برای درمان یبوست مزمن موجود است. لوبیپروستون، لیناکلوتاید و پلکاناتید از طریق کشیدن آب به روده ها و سرعت بخشیدن به حرکت مدفوع کار می کنند.
  • گیرنده های ۵-هیدروکسی تریپتامین سروتونین. پروکالوپراید به حرکت مدفوع در طول طریق روده بزرگ کمک می کند.
  • آنتاگونیست های گیرنده مو-اوپیوئید محیطی (PAMORA) . اگر یبوست ناشی از داروهای ضد درد مخدر باشد ، PAMORA مانند نالوکسگل و متیل نالترکسون اثر مخدرها را بر روی روده معکوس می کند تا روده را به حرکت در آورد.

 

عضلات لگن خود را تمرین دهید

تمرین های بیوفیدبک شامل کار با یک درمانگر است که از دستگاه هایی برای کمک به شما در تمرین شل و سفت کردن عضلات لگن استفاده می کند. شل شدن عضلات کف لگن در زمان مناسب هنگام اجابت مزاج می تواند به شما کمک کند تا مدفوع را راحت تر دفع کنید.

در طی یک جلسه بیوفیدبک ، یک لوله (کاتتر) مخصوص برای اندازه گیری سفتی عضلانی به راست روده شما وارد می شود. درمانگر شما را از طریق تمرینات راهنمایی می کند تا به طور متناوب عضلات لگن را شل کرده و سفت کنید. دستگاهی سفتی عضلانی شما را اندازه گیری می کند و از صدا یا چراغ برای کمک به شما در درک زمان شل شدن عضلات استفاده می کند.

عمل جراحی

اگر سایر روش های درمانی را امتحان کرده اید و یبوست مزمن شما در اثر انسداد ، رکتوسل یا تنگی است ، جراحی ممکن است یک گزینه باشد.

برای افرادی که درمان های دیگر را بدون موفقیت انجام داده اند و آنهایی که به صورت غیر طبیعی کاهش حرکت مدفوع در طول روده بزرگ داشته اند ، برداشتن بخشی از روده بزرگ با عمل جراحی می تواند یک گزینه باشد. جراحی برای برداشتن کل روده بزرگ به ندرت لازم است.

شیوه زندگی و درمان های خانگی

  • مصرف فیبر خود را افزایش دهید. افزودن فیبر به رژیم غذایی باعث افزایش وزن مدفوع و سرعت عبور آن از روده می شود. به تدریج هر روز میوه ها و سبزیجات تازه بیشتری مصرف کنید. نان و غلات سبوس دار را انتخاب کنید.

پزشک شما ممکن است میزان مشخصی فیبر (از لحاظ وزنی) را برای مصرف روزانه توصیه کند. به طور کلی ، برای هر ۱۰۰۰ کالری رژیم روزانه خود ، ۱۴ گرم فیبر در نظر بگیرید.

افزایش ناگهانی مقدار فیبر مصرفی می تواند باعث نفخ و گاز شود ، بنابراین به آرامی شروع کنید و طی چند هفته به هدف خود برسید.

  • بیشتر روزهای هفته ورزش کنید. فعالیت بدنی فعالیت عضلانی روده را افزایش می دهد. سعی کنید به انجام ورزش در بیشتر روزهای هفته عادت کنید. اگر قبلاً ورزش نکرده اید ، با پزشک خود درمورد اینکه آیا از سلامتی کافی برای شروع یک برنامه ورزشی صحبت کنید ، صحبت کنید.
  • اشتیاق به اجابت مزاج را نادیده نگیرید. وقت خود را در حمام بگذارید ، و به خودتان فرصت کافی برای انجام حرکات روده ای بدون حواس پرتی و احساس عجله را می دهید.

 

طب مکمل

بسیاری از افراد از داروهای جایگزین و مکمل برای درمان یبوست استفاده می کنند ، اما این رویکردها به خوبی مطالعه نشده است. استفاده از پروبیوتیک مانند بیفیدوباکتریوم یا لاکتوباسیلوس ممکن است مفید باشد ، اما مطالعات بیشتری لازم است. فروکتولیگوساکارید ، قندی که به طور طبیعی در بسیاری از میوه ها و سبزیجات وجود دارد ، نیز می تواند مفید باشد. محققان در حال ارزیابی مفید بودن طب سوزنی هستند.

 

آماده شدن برای قرار شما

شما برای یبوست احتمالاً ابتدا از پزشک خانواده یا پزشک عمومی خود به دنبال اقدامات پزشکی هستید. در صورت مشکوک بودن پزشک به یبوست پیشرفته ، ممکن است به یک متخصص اختلالات گوارشی (متخصص گوارش) ارجاع داده شوید.

از آنجا که جلسات ویزیت ممکن است کوتاه باشند و از آنجا که غالباً اطلاعات زیادی برای مطرح کردن وجود دارد ، خوب است که از قبل آماده باشید. در اینجا برخی اطلاعات برای کمک به شما در آماده شدن ، و انتظاراتی که از پزشک دارید ، آورده شده است.

آنچه شما می توانید انجام دهید

  • از هرگونه محدودیت قبل از قرار ملاقات آگاه باشید. در زمان تعیین وقت ، حتماً سوال کنید که آیا کاری قبل از انجام آن مانند محدود کردن رژیم غذایی یا خوردن برخی غذاهای پرفیبر برای تهیه آزمایش های تشخیصی وجود دارد یا خیر.
  • علائمی را که تجربه کرده اید بنویسید.
  • اطلاعات شخصی کلیدی را بنویسید ، از جمله استرسهای عمده یا تغییرات اخیر زندگی ، مانند مسافرت یا باردار شدن.
  • لیستی از تمام داروها ، ویتامین ها ، مکمل ها یا داروهای گیاهی که استفاده می کنید تهیه کنید.
  • یکی از اعضای خانواده یا دوستان خود را همراه داشته باشید. گاهی اوقات ممکن است به خاطر سپردن تمام اطلاعاتی که هنگام ویزیت به شما ارائه می شود دشوار باشد. شخصی که شما را همراهی می کند ممکن است چیزی را به یاد داشته باشد که شما فراموش کرده باشید.
  • سوالاتتان رو برای پرسیدن از دکتر یادداشت کنید.

برخی از سوالاتی که ممکن است در مورد یبوست بخواهید از پزشک خود بپرسید عبارتند از:

  • علت علائم من به احتمال زیاد از چیست؟
  • به چه نوع آزمایشاتی نیاز دارم و چگونه باید برای آنها آماده شوم؟
  • آیا من در معرض عوارض مرتبط با این بیماری هستم؟
  • چه درمانی را پیشنهاد می کنید؟
  • اگر درمان اولیه موثر واقع نشود ، چه مورد دیگری را پیشنهاد می کنید؟
  • آیا محدودیت های غذایی وجود دارد که لازم باشد آنها را دنبال کنم؟
  • من مشکلات پزشکی دیگری دارم. چگونه می توانم آنها را همراه با یبوست کنترل کنم؟

علاوه بر سوالاتی که برای پرسیدن از پزشک خود آماده کرده اید ، در هنگام ویزیت خود از پرسیدن سوالات دیگر دریغ نکنید.

 

چه انتظاری از پزشک خود دارید

پزشک احتمالاً تعدادی سوال از شما می پرسد. آماده بودن برای پاسخ دادن به آنها ممکن است زمان بیشتری را برای پاسخ به سوالات اضافی شما ذخیره می کند. پزشک شما ممکن است بپرسد:

  • از چه زمانی علائم یبوست را تجربه کردید؟
  • آیا علائم شما مداوم است یا گاه به گاه بوده است؟
  • شدت علائم شما چقدر است؟
  • به نظر می رسد چه مواردی علائم شما را بهبود می بخشد؟
  • به نظر می رسد چه علتی علائم شما را بدتر می کند؟
  • آیا علائم شما شامل درد شکم است؟
  • آیا علائم شما شامل استفراغ است؟
  • آیا اخیراً خود به خود وزن کم کرده اید؟
  • چند وعده غذایی در روز می خورید؟
  • چه مقدار مایعات ، از جمله آب ، در روز می نوشید؟
  • آیا با حرکات روده ای همراه مدفوع ، در آب توالت یا دستمال توالت خون مشاهده می کنید؟
  • آیا برای حرکات روده ای فشار وارد می کنید؟
  • آیا سابقه خانوادگی در زمینه مشکلات گوارشی یا سرطان روده بزرگ دارید؟
  • آیا سایر موارد پزشکی تشخیص داده شده دارید؟
  • آیا داروهای جدیدی را شروع کرده اید یا اخیراً دوز داروهای فعلی خود را تغییر داده اید؟